Sahibi:
Prof.Dr. Abdurrahim Özgenoğlu
Yayın Kurulu :

Prof.Dr. İsmail Bircan
Prof.Dr. Oya Batum Menteşe
Uzman Nilüfer Ünal
Editör: 
Gülden A.Pınarcı
Web Tasarım:
Işıl İşler
Onur Karagöz
             3 Ayda bir yayınlanır.

Makaleler
Fırat KOZOK
firatkozok@gmail.com
23.10.2012 tarihinde Cumhuriyet Gazetesi Ankara ekinde yayınlanmıştır.

 


ANKARAYI ÖREN ADAM: HOLZMEİSTER

 


Ulus Meydanı’na gidin, etrafınızı gözlemleyerek yürümeye başlayın. Önce Kızılay’a uğrayın, sonra usul usul yukarı doğru çıkın, son durağınız Çankaya Köşk’ü olsun. Merkez Bankası, TBMM, Pembe Köşk, birçok bakanlık... Hepsinde onun, Ankara’yı donatan mimarın imzası vardır: Holzmeister.

 

1886 yılında Avusturya’nın Fulmpes köyünde dünyaya geldi. Başarılı bir eğitim döneminin ardından Berlin Belediyesi’nin açtığı proje yarışmasıyla adını dünyaya duyurmaya başladı. Holzmeister, 1928’de uluslararası bir yarışma ile seçilen Jansenn’in Ankara’nın imar planının en önemli ayağı olan yönetim mahallesini yapması için yeterli özgeçmişi kısa sürede sağladı. Onun ününü duyanlardan biri de Atatürk’tü. Ankara’nın modern, yeni bir tarzla inşa edilmesini isteyen Atatürk, Holzmeister’i Milli Savunma Bakanlığı binasının inşaatı için Ankara’ya davet etti. Ünlü mimar, 1927’de başladığı projesini 1930’da tamamladı. Bu projenin ardından Holzmeister, Ankara’yı ilmek ilmek örmeye başladı.

 

İçişleri Bakanlığı, Cumhurbaşkanlığı Köşkü, Milli Eğitim Bakanlığı, Merkez Bankası, Emniyet ve Jandarma Genel Müdürlükleri ile birlikte Bayındırlık Bakanlığı, Yargıtay, Ticaret Bakanlığı ile Yönetim Mahallesi dışında kalan Merkez ve Emlak Kredi bankalarına da imzasını attı. 1935’te Harp Okulu’nu yaptı. 1937’de başladığı proje ise içlerindeki en büyük ve en önemli olanıydı: TBMM.

 

 

Hitler’den kaçtı, İstanbul’a yerleşti
1927-1938 yılları arasında Viyana’daki bürosunda tasarladığı projeleri gerçekleştirmek için Ankara’ya gelip giden Holzmeister, Hitler rejiminin baskıları nedeniyle 1933’te Düsseldorf’taki akademik görevinden ayrılmak zorunda kaldı. Holzmeister 1938 yılında Almanya’nın Avusturya’yı işgali üzerine, Viyana’dan kaçarak İstanbul’a yerleşti. Yeni Meclis binasının projesini burada tasarladı. Atatürk, yarışmaya katılan üç eser arasından onun projesini seçti.

 


Ekim 1937’de temeli atılan projenin inşaatı savaşın başlamasıyla yarıda kaldı. İnşaat ancak 1960’ta Behruz Çinici’nin gözetiminde bitirilebildi. Yıllar geçti; ama başkent ünlü mimarını unutmadı. Holzmeister’in anısına 2011’de TBMM bahçesine anıt dikildi.

 

 

 

1947 yılına kadar İstanbul’da daha sonra ise Ankara’da yaşayan Holzmeister, 1954’te Viyana’ya döndü; 1983’te de yaşama veda etti.

Holzmeister: Ne Faysal ne Papa; Atatürk!
Holzmeister, kendisini keşfeden Atatürk’e her zaman saygı duydu. 1980 yılında Nazmi Kal’a verdiği bir söyleşisinde şu ifadeleri kullandı:

“Benim için en anlamlı en gurur verici görevim, Cumhurbaşkanlığı Köşkü’nün yapımı oldu. Adenauer, Kral Faysal ya da Papa, bütün devlet adamlarıyla karşılaştım. Her biri mükemmel birer insandı, ama Atatürk öyle etkileyiciydi ki... Sadece fiziği ve duruşu ile etkileyiciydi... Çok az konuşurdu, çok az jest yapardı... Atatürk’ü resmi toplantılarda hatırlıyorum, misafirlerini kabulündeki asaleti, vakarı, deyim yerinde ise o bir prens gibi idi. Üzerinde hiçbir madalya liyakat nişanı olmadan gri elbisesi içinde sade bir insan olarak... İşte buydu hepimizi etkileyen, Avusturya’dan geldiğimizde bir tantana ile karşılaşacağımızı zannetmiştik. Hayır karşımızda büyük bir kişilik vardı.”