MAKALELER >TÜRKİYE’DE KADININ  BUGÜNKÜ KONUMU
                        >
21. YÜZYILDA MEMLEKETİMDEN KİTAP VE KÜTÜPHANE MANZARALARI


Yrd. Doç. Dr. Hayal Zülfikar[1]
Atılım Üniversitesi Öğretim Üyesi

Türkiye’de kadının bugünkü durumu modern Türkiye Cumhuriyeti’nin devlet politikasını oluşturan ana ilkeleri ile  sıkı sıkıya bağlantılıdır. Bu bakımdan 8 Mart Dünya Kadınlar Günü dolayısı ile Cumhuriyet Türkiye’sinde kadınımızın durumu, ulaşılan hedefler, kazanımlar nelerdir şeklinde konuyu değerlendirmek daha uygun olacaktır. 

Türkiye Cumhuriyeti’nin temelini oluşturan ilkeler, toplumun sosyal ve kültürel ihtiyaçlarını da belirleyen ilkelerdir. İmparatorluk döneminin “Osmanlılık” ve “ümmet” anlayışı ile “teokratik” devlet yapısından sıyrılanarak “Laik” bir yapıya geçilmiştir. Benimsenen Liberal düşünce tarzı, batılılaşma hedefi, sosyal bünyeyi çağdaşlaştırıcı bir siyasi sisteme oturtmuştur.

Devletin temel değerlerini oluşturan  bu ilkler doğal olarak kadının hukuksal ve sosyal durumunu da değiştirmiş ve Cumhuriyet Türkiye’sinde ona yeni bir statü kazandırmıştır.

Cumhuriyet reformlarının kadınlara sağladığı getiriler evrensel ölçütlerle karşılaştırıldığında küçümsenemeyecek boyutlardadır. Özellikle 1970’ lerden bu yana Türkiye’ de güçlü bir kadın hareketi başlamış, pek çok kadın dernekleri kurularak, kadınlar kamualanına çıkarılmış, eğitimde, çalışma hayatında yaşamın her boyutunda yer almaya başlamışlardır. 1970’ lerden daha geriye gidersek 1926 yılında Medeni Kanunun kabulü ve 1934’ de kadınlara seçme ve seçilme hakkının verilmesi en önemli kazanımlardır.

Kadın, geçmiş devirlerdeki ezikliğinden kurtulmuş, erkekle eşit saygın bir üye haline gelmiştir. İlginç olan şudur ki, diğer ülkelerin kadınlarının uzun ve zor mücadelelerle elde ettiği hakları mücadelesiz elde edebilmiştir. Yalnız şu bilinen gerçeği de göz ardı etmemek gerekir. Kadın haklarının kullanılması ve yaygınlaşması açısından bazı alanlarda henüz beklenen ideal bir düzeye ulaşılamamıştır.

Türkiye’de yasalarımız kadına birçok hak tanımasına rağmen, özellikle aydın kesimin yerleşme alanı dışında kalan bölgelerde ve kırsal kesimlerde uygulama bakımından kültür, gelenek ve göreneklerden kaynaklanan engeller nedeniyle verilen haklarından gerektiği ölçüde yararlanamamaktadırlar. Bilindiği gibi Medeni Kanunumuz evlenmede resmi nikahı geçerli saydığı halde, bazı yörelerimizde hala ‘imam nikahı’ gibi şeriat usulü nikah kıydırılıyor.

Kentlerimizde bile ekonomik anlamda ortak katkının yapıldığı ailelerde bile, erkek süresiz yatıya gelen misafir konumunda kalıyor, ev işleri tümüyle kadına yükleniyor. Bu küçük örnekleri çoğaltabiliriz. Eğer toplumun her kesimi erkek-kadın ayrımına gitmeden bilinçlendirilir eğitici önlemler alınırsa zaman içinde verilen hakları da kadınlarımız içlerine sindirerek kullanabilirler.

25 Ekim 1990 tarihinde kadına yönelik politika ve uygulamaların koordinasyonundan sorumlu ulusal mekanizma olarak Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü kurulmuştur. Atılım Üniversitesi temsilcisi olarak kadınların ülke kalkınmasına etkin katılımı ve kalkınmada hak ettiği payı alabileceklerine gönülden inanıyor ve yazımı Atatürk’ün şu sözleri ile bitirmek istiyorum: “Bir toplum bir millet erkek ve kadın denilen iki cins insandan meydana gelir. Kaabil midir ki, bir kitlenin  bir parçasını ilerletelim, diğerine müsamaha edelimde kütlenin hepsi yükselme şerefine erişebilsin?”

Mümkün müdür ki bir topluluğun yarısı zincirlerle bağlı kaldıkça diğer bir kısmı göklere yükselebilsin? Şüphe yok ki, yükselme adımları, iki cins tarafından beraber arkadaşça atılmalı, ilerleme ve yenilik alanında birlikte yol alınmalıdır.


[1] YRD. DOÇ. DR. HAYAL ZÜLFİKAR, A.Ü. Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünü bitirdi.  1985 yılında doktor oldu. Gazi Üniversitesi Mesleki Eğitim Fakültesi Temel Bilimler Bölüm Başkanlığı ve yine aynı üniversitede Türk Dili Bölümü Başkanlığı görevlerinde bulundu. 1998 yılında emekli oldu. Aynı yıl Atılım Üniversitesi’nde göreve başladı. Halen, Türk Dili Koordinatörü ve  Kadın Sorunları Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürlüğü görevlerini yürütmektedir.